Wat is een bimalleolaire enkelfractuur?

Het enkelgewricht wordt gevormd door:

• het scheenbeen (tibia);
• het kuitbeen (fibula);
• het sprongbeen (talus).

Aan weerszijden van de enkel bevinden zich benige uitsteeksels.

De mediale malleolus is onderdeel van het onderste uiteinde van de tibia en vormt de binnenenkel.

De laterale malleolus is het onderste uiteinde van de fibula en vormt de buitenenkel.

Wanneer beide malleoli gebroken zijn, spreken we van een bimalleolaire enkelfractuur.

Waarom is deze breuk vaak instabiel?

De binnen- en buitenenkel helpen samen met de enkelbanden en syndesmose om het sprongbeen stabiel in de enkelvork te houden.

Wanneer zowel de mediale als de laterale malleolus gebroken zijn, kan die stabiliteit verloren gaan.

Het sprongbeen kan dan:

• verschuiven;
• draaien;
• niet meer goed gecentreerd in de enkelvork staan.

Een verkeerde stand kan leiden tot een ongunstige verdeling van krachten in het enkelgewricht.

Daarom is anatomisch herstel van de stand bij een instabiele fractuur belangrijk.

Wat is de syndesmose?

De syndesmose bestaat uit sterke banden tussen het onderste deel van het scheenbeen en kuitbeen.

Deze structuren helpen de enkelvork bij elkaar te houden.

Bij een ernstig rotatietrauma kunnen naast de malleoli ook de syndesmosebanden beschadigd raken.

Tijdens de behandeling wordt daarom beoordeeld of de syndesmose voldoende stabiel is.

Wanneer deze instabiel is, kan tijdens een operatie aanvullende fixatie noodzakelijk zijn.

Hoe ontstaat een bimalleolaire enkelfractuur?

De breuk ontstaat meestal tijdens een duidelijk trauma.

Bijvoorbeeld door:

• een ernstige enkelverzwikking;
• vallen van een trap;
• verkeerd landen;
• sportongeval;
• verkeersongeval;
• val op gladde ondergrond.

Vaak is sprake van een combinatie van draai-, buig- en kantelkrachten op de enkel.

De ernst van het trauma kan sterk verschillen.

Bij jongere mensen ontstaat de fractuur vaker tijdens een relatief hoogenergetisch trauma.

Bij oudere mensen kan door een lagere botkwaliteit soms een minder groot trauma voldoende zijn.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Na het ongeval wordt eerst gekeken naar:

• het traumamechanisme;
• stand van de enkel;
• zwelling;
• huid;
• bloedvoorziening;
• gevoel en zenuwfunctie.

Daarna worden meestal röntgenfoto’s gemaakt.

Hierop kan worden beoordeeld:

• welke botdelen zijn gebroken;
• hoe ver de fragmenten verplaatst zijn;
• of het sprongbeen goed in de enkelvork staat;
• of aanwijzingen voor syndesmoseletsel bestaan.

Wanneer is een operatie nodig?

Omdat bimalleolaire enkelfracturen meestal instabiel zijn, worden ze vaak operatief behandeld.

Het doel van de operatie is:

• normale stand van de botdelen herstellen;
• het sprongbeen goed in de enkelvork positioneren;
• de fracturen stevig fixeren;
• eventuele syndesmose-instabiliteit herstellen.

De meest gebruikte operatie is open reduction and internal fixation, oftewel ORIF.

Waarom wordt soms niet direct geopereerd?

Na een ernstige enkelfractuur kan veel zwelling ontstaan.

Wanneer de huid te gespannen of beschadigd is, kan een operatie soms worden uitgesteld totdat de weke delen voldoende zijn hersteld.

In de tussentijd kan de enkel bijvoorbeeld worden:

• gereponeerd;
• gespalkt;
• hoog gehouden.

Bij zeer ernstige instabiliteit of weke-delenschade kan soms tijdelijk externe fixatie worden gebruikt.

Gips, walker of brace na de operatie

Na de operatie kan de enkel tijdelijk worden beschermd met:

• gips;
• spalk;
• walker;
• andere orthese.

Welke bescherming wordt gebruikt en hoe lang deze nodig is verschilt per ziekenhuis, fractuur en operatietechniek.

Het is dus niet vanzelfsprekend dat iedere patiënt gedurende meerdere weken loopgips krijgt.