Tekst

Lettertype

Inhoudsopgave Toon

Corpus liberum (gewrichtsmuis)

Heeft u het gevoel dat een gewricht soms blokkeert, klikt of plotseling ‘op slot’ schiet? Een mogelijke oorzaak is een corpus liberum, ook wel een gewrichtsmuis genoemd. Dit is een los stukje bot of kraakbeen dat zich in een gewricht bevindt.

Een corpus liberum hoeft niet altijd klachten te veroorzaken. Wanneer het losse fragment tussen de gewrichtsoppervlakken terechtkomt, kan het bewegen echter tijdelijk worden geblokkeerd. Vooral in de knie, enkel en elleboog komt een corpus liberum voor.

Wat is een corpus liberum?

Een corpus liberum is een los fragment van bot, kraakbeen of een combinatie daarvan dat zich vrij in een gewricht kan bewegen.

Het fragment kan zich soms lange tijd in het gewricht bevinden zonder duidelijke klachten. Wanneer het tijdens een beweging klem komt te zitten, kunnen plotseling pijn, bewegingsbeperking of slotklachten ontstaan.

Een corpus liberum wordt daarom ook wel een gewrichtsmuis genoemd: het losse stukje kan zich als het ware door het gewricht verplaatsen.

Waar komt een corpus liberum voor?

In principe kan een corpus liberum in verschillende gewrichten voorkomen. Het wordt onder andere gezien in:

de knie;
de enkel;
de elleboog;
de heup;
de schouder;
de pols.

De knie is een van de gewrichten waarin losse stukjes bot of kraakbeen relatief vaak worden aangetroffen.

Waardoor ontstaat een corpus liberum?

Een corpus liberum kan verschillende oorzaken hebben.

Beschadiging van het gewricht

Na een val, botsing of ander trauma kan een stukje bot of kraakbeen beschadigd raken en loskomen.

Artrose

Bij artrose verandert het kraakbeen in een gewricht. Hierbij kunnen soms kleine stukjes bot of kraakbeen losraken en in het gewricht terechtkomen.

Dit wordt vooral gezien bij oudere mensen.

Osteochondritis dissecans

Bij osteochondritis dissecans (OCD) raakt een gedeelte van het bot onder het kraakbeen beschadigd. Een stukje bot en kraakbeen kan uiteindelijk gedeeltelijk of volledig loskomen.

Deze aandoening wordt vooral gezien bij kinderen, jongeren en jongvolwassenen en komt relatief vaak voor in de knie, elleboog en enkel.

Synoviale chondromatose

Een minder voorkomende oorzaak is synoviale chondromatose. Hierbij ontstaan kleine kraakbeenknobbeltjes vanuit het gewrichtsslijmvlies. Deze kunnen loslaten en als meerdere losse fragmenten in het gewricht terechtkomen.

Wat zijn de symptomen van een corpus liberum?

Een corpus liberum geeft niet altijd klachten. De symptomen hangen onder andere af van de grootte, plaats en beweeglijkheid van het fragment.

Mogelijke klachten zijn:

pijn in het gewricht;
het gevoel dat er iets in het gewricht verschiet;
klikken of knarsen;
zwelling;
stijfheid;
verminderde bewegingsvrijheid;
een gewricht dat plotseling blokkeert;
het gevoel dat het gewricht ‘op slot’ zit.

Kenmerkend is dat klachten soms plotseling kunnen komen en weer verdwijnen. Dit kan gebeuren doordat het losse fragment zich verplaatst.

Hoe wordt een corpus liberum vastgesteld?

De diagnose wordt doorgaans gesteld op basis van uw klachten, lichamelijk onderzoek en eventueel beeldvormend onderzoek.

Een arts kan bijvoorbeeld gebruikmaken van:

een röntgenfoto;
een MRI-scan;
in sommige situaties een CT-scan.

Botfragmenten zijn vaak goed zichtbaar op een röntgenfoto. Kraakbeen is hierop minder goed zichtbaar, waardoor een MRI-scan soms nodig is.

Ook wordt gekeken naar de mogelijke oorzaak van het losse fragment, bijvoorbeeld artrose, een eerdere blessure of osteochondritis dissecans.

Veelgestelde vragen over corpus liberum

Is een corpus liberum hetzelfde als een gewrichtsmuis?

Kan een corpus liberum vanzelf verdwijnen?

Is een corpus liberum gevaarlijk?

Is een operatie altijd nodig?

Kan fysiotherapie een corpus liberum verwijderen?

Behandeling corpus liberum bij een fysiotherapeut?

Wilt u corpus liberum laten behandelen? Bij een behandeling van een deze aandoening is het belangrijk om zeker te weten dat er sprake is van een loszwevend stukje kraakbeen of botweefsel. Deze diagnose kan worden gesteld met een röntgenfoto of MRI-scan. Wanneer de klachten van een corpus liberum hevige pijn en beperkingen geven aan het gewricht veroorzaken wordt er een arthroscopie gedaan. Bij een arthroscopie kan een orthopedisch chirurg in het gewricht kijken en het loszwevende stukje bot verwijderen uit het gewricht zodat dit geen klachten meer veroorzaakt.

Wanneer een corpus liberum is verwijderd geeft dit vaak geen klachten meer, afhankelijk van de reden van het ontstaan van deze aandoening. De behandeling moet worden aangepast aan de persoonlijke situatie van iemand en wordt bepaald door leeftijd, de ernst van symptomen en het betrokken gewricht. Bij de fysiotherapeut zal de behandeling bestaan uit het bevorderen van spierkracht en mobiliteit in combinatie met het geven van informatie en advies over de behandeling en het beweeggedrag van de patiënt.

Heeft u nog vragen? Neem dan gerust contact met ons op of maak direct een afspraak aan.

Over de auteur

Sander Brok

Oprichter / sportfysiotherapeut

Sander Brok is afgestudeerd sportfysiotherapeut en tevens eigenaar van B&B Healthcare. Zijn interesse ligt breed in de zorg. Bekijk profiel