Tekst

Lettertype

Inhoudsopgave Toon

Scaphoïdfractuur

Heeft u na een val op uw hand pijn aan de duimzijde van uw pols? Dan kan er sprake zijn van een scaphoïdfractuur, ook wel een breuk van het scheepsbotje genoemd.

Het scaphoïd is één van de kleine handwortelbeentjes in de pols. Een breuk kan soms lastig te herkennen zijn en is niet altijd direct zichtbaar op een eerste röntgenfoto. Daarom is verder onderzoek belangrijk wanneer de klachten na een val duidelijk bij een scaphoïdfractuur passen.

De behandeling hangt af van de plaats en stand van de breuk. Sommige fracturen genezen goed met gips of een brace, terwijl andere operatief moeten worden vastgezet.

Wat is het scaphoïd?

De pols bestaat uit acht kleine handwortelbeentjes.

Het scaphoïd, in het Nederlands ook wel het scheepsbotje genoemd, ligt aan de duimzijde van de pols en vormt een belangrijke verbinding tussen verschillende delen van de handwortel.

Het bot speelt een rol bij:

beweging van de pols;
stabiliteit;
overbrengen van kracht tussen hand en onderarm.

Een breuk van dit bot wordt een scaphoïdfractuur genoemd.

Hoe ontstaat een scaphoïdfractuur?

De meest voorkomende oorzaak is een val op een uitgestrekte hand, waarbij de pols krachtig naar achteren wordt gebogen.

Dit kan bijvoorbeeld gebeuren tijdens:

fietsen;
voetbal;
snowboarden;
skiën;
skateboarden of skeeleren;
contactsport;
een verkeersongeval;
een val van hoogte.

Ook andere vormen van krachtig polstrauma kunnen een scaphoïdfractuur veroorzaken.

Veel patiënten zijn relatief jong en actief, maar een scaphoïdfractuur kan op iedere leeftijd voorkomen.

Symptomen van een scaphoïdfractuur

Veelvoorkomende klachten zijn:

pijn aan de duimzijde van de pols;
pijn in het kuiltje aan de basis van de duim;
drukpijn rond het scaphoïd;
pijn bij bewegen van de pols;
pijn tijdens knijpen of grijpen;
pijn bij steunen op de hand;
zwelling;
verminderde bewegingsvrijheid.

De klachten kunnen soms relatief mild zijn.

Daardoor wordt een scaphoïdfractuur soms aangezien voor een kneuzing of verstuiking van de pols.

Waarom wordt een scaphoïdfractuur soms gemist?

Een belangrijke eigenschap van deze fractuur is dat deze niet altijd direct zichtbaar is op een eerste röntgenfoto.

U kunt dus wel degelijk een scaphoïdfractuur hebben terwijl de eerste foto’s geen duidelijke breuk laten zien.

Wanneer de verdenking blijft bestaan, kan de pols tijdelijk worden geïmmobiliseerd en kan aanvullend onderzoek worden verricht.

Tegenwoordig wordt hiervoor vaak een MRI gebruikt. Een CT-scan kan vooral nuttig zijn om de stand en verplaatsing van een aangetoonde fractuur nauwkeurig te beoordelen.

Hoe wordt een scaphoïdfractuur vastgesteld?

De arts vraagt eerst hoe het letsel is ontstaan en onderzoekt de pols.

Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar:

drukpijn rond het scaphoïd;
pijn in het anatomische snuifdoosje;
zwelling;
polsbeweging;
pijn bij belasting van de duim;
functioneren van hand en pols.

Daarna worden meestal röntgenfoto’s gemaakt.

Wanneer de röntgenfoto normaal is maar de verdenking op een breuk blijft bestaan, kan aanvullende beeldvorming nodig zijn.

MRI of CT bij een scaphoïdfractuur

Beide onderzoeken hebben een andere rol.

MRI

Een MRI kan een breuk aantonen die nog niet zichtbaar is op een gewone röntgenfoto.

Dit is vooral relevant wanneer iemand duidelijke klachten heeft maar de eerste foto’s geen fractuur laten zien.

CT-scan

Een CT-scan laat de botstructuur zeer gedetailleerd zien en kan worden gebruikt om te bepalen:

hoe de breuk loopt;
hoeveel de botdelen zijn verschoven;
of sprake is van instabiliteit;
hoe de breuk geneest.

Deze informatie kan invloed hebben op de keuze tussen gipsbehandeling en operatie.

Welke soorten scaphoïdfracturen zijn er?

De breuk kan op verschillende plaatsen zitten.

Distale fractuur

Deze bevindt zich aan de zijde richting de duim en geneest doorgaans relatief goed.

Taillefractuur

Dit is een breuk door het middelste deel van het scaphoïd en is een veelvoorkomend type.

Proximale fractuur

Deze bevindt zich aan de zijde richting de onderarm.

Door de bloedvoorziening van het scaphoïd vraagt deze locatie extra aandacht en is de kans op problemen met botgenezing groter.

Handtherapie na een scaphoïdfractuur

Na immobilisatie kan de pols tijdelijk:

stijf zijn;
minder krachtig zijn;
gevoelig zijn tijdens belasten;
minder goed bewegen.

Handtherapie kan dan helpen om functie geleidelijk te herstellen.

De behandeling kan bestaan uit:

herstellen van polsbeweging;
verbeteren van beweging van duim en vingers;
opbouwen van grijpkracht;
trainen van onderarm- en polsspieren;
geleidelijke belasting van de hand;
begeleiding bij terugkeer naar werk;
sportgerichte revalidatie.

Het bot moet voldoende genezen zijn voordat zware kracht- of steunbelasting wordt opgebouwd.

Veelgestelde vragen over een scaphoïdfractuur

Wat is een scaphoïdfractuur?

Hoe ontstaat een scaphoïdfractuur?

Kan een scaphoïdfractuur gemist worden op een röntgenfoto?

Hoelang moet een scaphoïdfractuur in het gips?

Moet een scaphoïdfractuur altijd geopereerd worden?

Kan handtherapie helpen?

Herstellen na een scaphoïdfractuur?

Is uw scaphoïdfractuur medisch behandeld en merkt u na gips of een operatie dat uw pols nog stijf of zwak is? Onze handtherapeuten helpen u om beweging, kracht en belastbaarheid van hand en pols verantwoord weer op te bouwen.

Heeft u juist kort geleden een val gehad en vermoedt u een scaphoïdfractuur? Laat de pols dan eerst medisch beoordelen en zo nodig aanvullend onderzoeken.

Plan een afspraak bij B&B Healthcare

Afspraak maken

Over de auteur

Wouter van Beek

Oprichter / fysiotherapeut

Wouter van Beek is afgestudeerd sportfysiotherapeut en oprichter van fysiotherapiepraktijk B&B Healthcare. Bekijk profiel