Tekst

Lettertype

Tendinose: wat betekent het en hoe wordt een peesklacht behandeld?

Heeft u te horen gekregen dat u tendinose heeft? Deze term wordt gebruikt voor veranderingen in een pees, maar wordt tegenwoordig steeds minder gebruikt als zelfstandige diagnose.

Bij aanhoudende peespijn spreken zorgprofessionals meestal van tendinopathie. Daarmee wordt bedoeld dat een pees pijn doet en minder goed functioneert wanneer deze wordt belast.

Tendinopathie kan bijvoorbeeld voorkomen in de achillespees, kniepees, schouderpezen, bilspierpezen of pezen rond de elleboog.

De behandeling bestaat meestal niet uit volledige rust, maar uit het tijdelijk aanpassen van de belasting en het daarna geleidelijk sterker en belastbaarder maken van de pees.

Wat is tendinose?

De term tendinose is historisch gebruikt om structurele veranderingen in peesweefsel te beschrijven.

Daarbij werd bijvoorbeeld gedacht aan:

verandering van collageenstructuur;
verdikking van de pees;
verandering van peescellen;
verandering van de organisatie van het weefsel.

Het probleem is dat zulke veranderingen niet altijd goed overeenkomen met de klachten van een patiënt.

Een pees kan op een echo of MRI duidelijk veranderd zijn zonder pijn te veroorzaken.

Andersom kan iemand veel peespijn ervaren zonder grote structurele afwijkingen op beeldvorming.

Daarom gebruiken we tegenwoordig liever de term tendinopathie wanneer iemand aanhoudende belastinggerelateerde pijn en functieverlies van een pees heeft.

Tendinose of tendinitis?

Ook de term tendinitis wordt vaak gebruikt.

Het achtervoegsel ‘-itis’ suggereert dat een klassieke ontsteking de belangrijkste oorzaak van de klachten is.

Bij langdurige peesklachten is dat beeld te eenvoudig.

Biologische ontstekingsprocessen kunnen onderdeel zijn van de reactie van een pees, maar chronische tendinopathie kan niet worden uitgelegd als alleen een ontstoken pees.

Daarom is ook hier tendinopathie meestal de voorkeursterm.

Welke pezen kunnen klachten geven?

Tendinopathie kan vrijwel overal voorkomen waar pezen herhaald worden belast.

Veel voorkomende locaties zijn:

achillespees;
patellapees onder de knieschijf;
rotator-cuffpezen in de schouder;
pezen aan de buiten- of binnenzijde van de elleboog;
gluteale pezen aan de buitenzijde van de heup;
hamstringpees;
quadricepspees;
pezen rond de voet en enkel.

De precieze behandeling verschilt per pees en locatie.

Hoe ontstaat een tendinopathie?

Er bestaat meestal niet één oorzaak.

Peesklachten ontstaan vaak wanneer de belasting gedurende een bepaalde periode niet goed aansluit bij wat de pees op dat moment aankan.

Bijvoorbeeld wanneer iemand plotseling:

veel meer gaat hardlopen;
meer gaat springen;
trainingsintensiteit verhoogt;
na een periode van rust weer volledig begint;
meer fysiek werk uitvoert.

Maar ook mensen zonder duidelijke trainingsverhoging kunnen tendinopathie ontwikkelen.

Leeftijd, eerdere peesklachten, gezondheid, herstel en individuele eigenschappen kunnen eveneens een rol spelen.

Zijn er microscheurtjes in de pees?

De populaire uitleg dat tendinopathie simpelweg ontstaat doordat steeds kleine scheurtjes zich opstapelen is te eenvoudig.

Peesweefsel reageert voortdurend op belasting en past zich daaraan aan.

Bij tendinopathie kunnen veranderingen ontstaan in structuur en functie, maar dit proces is complexer dan alleen een verzameling microscheurtjes die onvoldoende genezen.

Daarom proberen we de pees ook niet simpelweg te ‘repareren’.

Het doel is vooral om de pees weer voldoende belastbaar te maken voor de activiteiten die u wilt uitvoeren.

Symptomen van tendinopathie

De klachten verschillen per pees.

Typisch zijn:

lokale pijn rond een pees;
pijn tijdens belasting;
stijfheid;
pijn bij kracht zetten;
verminderde kracht of functie;
soms lokale verdikking.

Bij sommige pezen is startstijfheid na rust kenmerkend.

De klachten nemen vaak toe bij activiteiten waarbij de betreffende pees veel kracht moet leveren.

Pijn betekent niet automatisch schade

Pijn en peesstructuur lopen niet één-op-één met elkaar gelijk.

Een pijnlijke pees hoeft niet steeds verder beschadigd te worden wanneer deze wordt gebruikt.

Ook hoeft een pees op een echo niet volledig ‘normaal’ te worden voordat iemand weer pijnvrij kan functioneren.

Daarom beoordelen we herstel vooral op:

klachten;
kracht;
functie;
belastbaarheid.

Niet alleen op het uiterlijk van de pees.

Is een echo nodig?

Meestal niet direct.

Veel tendinopathieën kunnen worden herkend op basis van:

locatie van de pijn;
relatie met belasting;
lichamelijk onderzoek.

Een echo of MRI kan zinvol zijn wanneer:

de diagnose onduidelijk is;
een scheur wordt vermoed;
het klachtenpatroon atypisch is;
klachten onverwacht niet verbeteren.

Structurele afwijkingen op beeldvorming moeten altijd worden geïnterpreteerd naast de klachten.

Een afwijkende echo is niet automatisch de oorzaak van de pijn.

Volledige rust of blijven bewegen?

Volledige rust is bij de meeste tendinopathieën niet de beste oplossing.

Wanneer de pees helemaal niet meer wordt belast, neemt de fysieke capaciteit juist af.

Vaak wordt daarom gekozen voor relatieve rust.

Dat betekent dat sterk provocerende activiteiten tijdelijk worden verminderd, terwijl andere bewegingen kunnen doorgaan.

Een hardloper kan bijvoorbeeld tijdelijk:

minder kilometers lopen;
snelheid verminderen;
sprinttraining weglaten;
fietsen gebruiken voor conditietraining.

Daarna wordt de belasting weer opgebouwd.

Oefentherapie bij tendinopathie

Progressieve oefentherapie vormt bij veel voorkomende tendinopathieën de kern van de behandeling.

Het doel is de pees en omliggende spieren geleidelijk meer belasting te laten verdragen.

Afhankelijk van de pees kan training bestaan uit:

isometrische oefeningen;
concentrische krachttraining;
excentrische krachttraining;
zware langzame weerstandstraining;
functionele oefeningen.

Er bestaat niet één oefenvorm die voor iedere pees en iedere patiënt het beste is.

Zijn excentrische oefeningen het beste?

Niet noodzakelijk.

Excentrische oefeningen zijn jarenlang sterk geassocieerd geweest met peesrevalidatie.

Ze kunnen effectief zijn, maar onderzoek laat niet zien dat uitsluitend excentrisch trainen bij iedere tendinopathie superieur is.

Ook andere vormen van progressieve weerstandstraining kunnen effectief zijn.

Belangrijker zijn:

voldoende belasting;
geleidelijke progressie;
voldoende herstel;
aansluiten bij de eisen van werk of sport.

Mag oefenen pijn doen?

Oefeningen hoeven bij tendinopathie niet altijd volledig pijnvrij te zijn.

Een beperkte, controleerbare reactie kan bij sommige peesklachten acceptabel zijn.

Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de pijn tijdens de oefening, maar ook naar:

klachten later op de dag;
reactie de volgende ochtend;
functioneren tijdens dagelijkse activiteiten.

Wanneer de symptomen steeds verder oplopen, moet de trainingsbelasting worden aangepast.

Van krachttraining naar sport

Een pees van een sporter moet uiteindelijk meer aankunnen dan langzaam krachttrainen.

Daarom wordt de revalidatie later afgestemd op de specifieke activiteit.

Bij een spring- of loopsporter kunnen bijvoorbeeld worden toegevoegd:

sneller kracht leveren;
hardlopen;
springen;
landen;
sprinten;
wenden en keren.

Bij iemand met een werkgerelateerde peesklacht wordt juist opgebouwd naar de specifieke belasting van het beroep.

Fysiotherapie bij tendinopathie

De fysiotherapeut onderzoekt eerst welke pees waarschijnlijk betrokken is en welke activiteiten de klachten beïnvloeden.

Vervolgens kan de behandeling bestaan uit:

uitleg over de peesklacht;
aanpassen van belasting;
gericht oefenprogramma;
krachttraining;
functionele training;
geleidelijke hervatting van sport of werk.

Het doel is niet alleen pijn verminderen.

De pees moet uiteindelijk voldoende capaciteit krijgen voor wat u ervan vraagt.

Shockwave bij tendinopathie

Shockwave wordt bij sommige langdurige tendinopathieën toegepast.

De wetenschappelijke onderbouwing verschilt sterk per locatie.

Daarom kan niet worden gesteld dat shockwave iedere tendinose geneest of dat de behandeling peesvezels automatisch tot herstel stimuleert.

Wanneer shockwave wordt overwogen, gebeurt dit bij voorkeur pas nadat een passend actief oefentraject onvoldoende resultaat heeft gegeven en wanneer er voor de specifieke pees voldoende aanleiding voor bestaat.

Hoe lang duurt herstel?

Peesklachten kunnen langzaam herstellen.

Een goed oefentraject duurt vaak minimaal enkele maanden.

Bij bijvoorbeeld achillespees- en patellapeestendinopathie wordt vaak minimaal ongeveer 12 weken progressieve training gebruikt voordat de eerste behandelperiode goed kan worden beoordeeld.

Langdurige klachten kunnen meer tijd vragen.

Het doel is daarom niet om binnen enkele dagen pijnvrij te worden, maar om de belastbaarheid structureel te verbeteren.

Wanneer moet u naar de huisarts?

Laat klachten medisch beoordelen wanneer:

tijdens één beweging plotseling een knap ontstaat;
u plotseling veel kracht verliest;
een duidelijke peesruptuur wordt vermoed;
er forse roodheid en zwelling ontstaat;
u koorts heeft;
meerdere pezen zonder duidelijke aanleiding pijn gaan doen;
klachten ondanks een goed uitgevoerd behandeltraject onvoldoende verbeteren.

Een acute peesscheur vraagt een andere aanpak dan tendinopathie.

Veelgestelde vragen over tendinose

Wat is tendinose?

Is tendinose hetzelfde als tendinopathie?

Is tendinose slijtage?

Moet een pijnlijke pees rust krijgen?

Welke oefeningen helpen bij tendinopathie?

Is een echo nodig?

Last van een pees?

Heeft u al langere tijd pijn tijdens het belasten van een pees? Onze fysiotherapeuten onderzoeken welk type peesklacht waarschijnlijk aanwezig is en welke belasting de pees momenteel aankan.

Vervolgens werken we gericht aan kracht en belastbaarheid, zodat dagelijkse activiteiten, werk en sport geleidelijk weer beter worden verdragen.

Plan een afspraak bij B&B Healthcare

Afspraak maken

Over de auteur

Sander Brok

Oprichter / sportfysiotherapeut BIG-nummer: 89912872204

Sander Brok is afgestudeerd sportfysiotherapeut en tevens eigenaar van B&B Healthcare. Zijn interesse ligt breed in de zorg. Bekijk profiel