Tekst

Lettertype

Inhoudsopgave Toon

Buitenste enkelbandletsel

Bent u door uw enkel gezwikt en heeft u daarna pijn, zwelling of een blauwe plek aan de buitenzijde van uw enkel? Dan kan er sprake zijn van buitenste enkelbandletsel, ook wel een laterale enkelbandverzwikking of lateral ankle sprain genoemd.

Bij een verzwikking kunnen de buitenste enkelbanden oprekken, gedeeltelijk inscheuren of volledig scheuren.

De meeste buitenste enkelbandletsels herstellen zonder operatie. De behandeling bestaat vooral uit tijdelijke bescherming, zo vroeg mogelijk weer passend belasten en het geleidelijk herstellen van beweging, kracht, balans en sportfunctie.

Afspraak maken

Wat zijn de buitenste enkelbanden?

Aan de buitenzijde van de enkel bevinden zich drie belangrijke enkelbanden:

het ligamentum talofibulare anterius (ATFL);
het ligamentum calcaneofibulare (CFL);
het ligamentum talofibulare posterius (PTFL).

Deze banden verbinden het kuitbeen met het sprongbeen en hielbeen.

Ze helpen voorkomen dat de enkel te ver naar binnen kantelt en dragen bij aan de stabiliteit tijdens lopen, springen en sporten.

Het ATFL is de band die bij een klassieke enkelverzwikking het vaakst beschadigd raakt.

Bij ernstigere blessures kunnen ook het CFL en andere structuren betrokken zijn.

Hoe ontstaat buitenste enkelbandletsel?

Het meest voorkomende mechanisme is dat de voet plotseling naar binnen klapt.

Dit heet een inversietrauma.

Het kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer u:

op een ongelijke ondergrond stapt;
verkeerd landt na een sprong;
op de voet van een tegenstander terechtkomt;
tijdens voetbal, basketbal of volleybal van richting verandert;
een stoeprand of kuil verkeerd raakt.

De laterale enkelbanden komen daarbij plotseling sterk op rek.

Symptomen van buitenste enkelbandletsel

Veel voorkomende klachten zijn:

plotselinge pijn aan de buitenzijde van de enkel;
zwelling;
blauwe verkleuring;
drukpijn;
pijn tijdens lopen;
moeite met volledig belasten;
stijfheid;
onzeker of instabiel gevoel.

De blauwe plek kan na enkele dagen naar de hiel, voet of tenen zakken.

Dat is normaal bij een bloeduitstorting en betekent niet automatisch dat de blessure erger wordt.

Kan ik nog lopen met een gescheurde enkelband?

Ja, soms wel.

Dat u nog kunt lopen betekent niet automatisch dat de enkelband intact is.

Bij lichte en middelzware blessures is lopen vaak nog mogelijk, al kan dit pijnlijk zijn.

Belangrijker is of een botbreuk voldoende kan worden uitgesloten en hoe stabiel de enkel functioneert.

Wanneer kan de enkel gebroken zijn?

Na een forse verzwikking kunnen een enkelbandletsel en een breuk vergelijkbare klachten geven.

Medische beoordeling is verstandig wanneer u direct na het ongeval én tijdens beoordeling niet ongeveer vier stappen kunt lopen.

Ook duidelijke botdrukpijn rond de enkelknobbels kan aanleiding zijn voor een röntgenfoto.

Deze criteria maken deel uit van de zogenaamde Ottawa Ankle Rules.

Wanneer naar de huisarts?

Neem dezelfde dag contact op met huisarts of huisartsen-spoedpost wanneer:

u niet meer dan ongeveer vier stappen kunt zetten zonder hulp;
u zeer veel pijn heeft;
de enkel duidelijk vervormd is;
u sterke botdrukpijn heeft;
de voet koud, bleek of gevoelloos wordt.

Maak ook een afspraak wanneer pijn en zwelling na enkele dagen niet duidelijk beginnen af te nemen of wanneer de klachten juist erger worden.

Hoe wordt buitenste enkelbandletsel onderzocht?

De fysiotherapeut of arts vraagt eerst naar het traumamechanisme en de klachten.

Daarna wordt gekeken naar:

plaats van de pijn;
zwelling;
blauwe verkleuring;
mogelijkheid om te lopen;
beweeglijkheid;
stabiliteit;
kracht.

Bij onderzoek kunnen bijvoorbeeld testen worden gebruikt voor het ATFL en CFL.

Deze testen zijn kort na het trauma soms moeilijk betrouwbaar uit te voeren door pijn en zwelling.

Herhaald onderzoek enkele dagen later kan daarom meer informatie geven.

Wat doet u direct na een enkelverzwikking?

In de eerste dagen kunt u de enkel tijdelijk beschermen.

Mogelijke maatregelen zijn:

belasting tijdelijk verminderen;
de voet hoog leggen;
kort koelen voor pijnvermindering;
eventueel compressie gebruiken;
krukken gebruiken wanneer lopen te pijnlijk is.

Het doel is niet om de enkel langdurig volledig stil te houden.

Zodra het mogelijk is wordt de belasting geleidelijk weer verhoogd.

Brace of tape

Een brace of tape kan in de eerste fase ondersteuning geven.

Dit kan helpen om:

lopen comfortabeler te maken;
ongewenste beweging te beperken;
vertrouwen te vergroten;
de kans op opnieuw verzwikken te verminderen.

Bij ernstiger letsel kan tijdelijk meer bescherming nodig zijn.

Langdurige immobilisatie is bij de meeste enkelverzwikkingen niet nodig.

Wanneer is immobilisatie wel zinvol?

Bij een zeer ernstige acute laterale enkelverzwikking kan een korte periode met meer stevige bescherming worden gebruikt.

Dat kan bijvoorbeeld met:

een rigide brace;
een walker;
soms kortdurend gips.

Wanneer immobilisatie nodig is, blijft de periode meestal beperkt.

Daarna wordt functionele belasting weer opgebouwd.

Fysiotherapie bij buitenste enkelbandletsel

Niet iedere lichte enkelverzwikking heeft fysiotherapie nodig.

Veel mensen herstellen met zelfmanagement en eenvoudige oefeningen.

Fysiotherapie kan vooral zinvol zijn wanneer:

de enkel ernstig is verzwikt;
u niet goed terugkomt naar sport;
de enkel instabiel blijft voelen;
u regelmatig opnieuw zwikt;
kracht of balans verminderd blijft;
u een sport of beroep met hoge enkelbelasting heeft.

De behandeling wordt afgestemd op de beperkingen die tijdens onderzoek worden gevonden.

Wat is chronische enkelinstabiliteit?

Sommige mensen houden na één of meerdere enkelverzwikkingen langdurig klachten.

Dit wordt chronische enkelinstabiliteit genoemd.

Kenmerkend kunnen zijn:

regelmatig opnieuw door de enkel gaan;
gevoel dat de enkel wegzakt;
onzekerheid tijdens sport;
verminderde balans;
terugkerende pijn of zwelling.

Chronische instabiliteit betekent niet automatisch dat de enkelband volledig los of kapot blijft.

Ook veranderingen in kracht, sensorimotorische controle en vertrouwen kunnen een rol spelen.

Veelgestelde vragen over buitenste enkelbandletsel

Wat is buitenste enkelbandletsel?

Welke enkelband scheurt het vaakst?

Moet ik rust houden?

Heb ik een brace nodig?

Is fysiotherapie nodig?

Wanneer mag ik weer sporten?

Buitenste enkelband geblesseerd?

Heeft u uw enkel verzwikt en blijven pijn, instabiliteit of beperkingen tijdens lopen of sporten bestaan? Onze fysiotherapeuten en sportfysiotherapeuten onderzoeken uw enkel en begeleiden u met een gerichte opbouw van beweging, kracht, balans en sportspecifieke belasting.

Kunt u na het ongeval nauwelijks vier stappen zetten, heeft u duidelijke botpijn of ziet de enkel er vervormd uit? Laat de enkel dan eerst medisch beoordelen.

Plan een afspraak bij B&B Healthcare

Afspraak maken

Over de auteur

Wouter van Beek

Oprichter / fysiotherapeut BIG-nummer: 69913051804

Wouter van Beek is afgestudeerd sportfysiotherapeut en oprichter van fysiotherapiepraktijk B&B Healthcare. Bekijk profiel