Tekst

Lettertype

Inhoudsopgave Toon

Haglundse exostose: pijn en zwelling achter op de hiel

Heeft u een harde verdikking aan de achterzijde van uw hiel en pijn wanneer schoenen tegen deze plek drukken? Dan kan sprake zijn van een Haglundse exostose, ook wel Haglundse deformiteit genoemd.

Hierbij is het achter-bovenste gedeelte van het hielbeen relatief prominent.

De botvorm zelf hoeft geen klachten te veroorzaken. Pijn ontstaat vaak doordat ook omliggende structuren gevoelig zijn, bijvoorbeeld de aanhechting van de achillespees of een slijmbeurs tussen de achillespees en het hielbeen.

De eerste behandeling is meestal niet-operatief en richt zich op het verminderen van provocerende druk en het verbeteren van de belastbaarheid van de achillespees en kuit.

Wat is een Haglundse exostose?

Het hielbeen wordt medisch de calcaneus genoemd.

Bij een Haglundse deformiteit is het posterosuperieure deel van de calcaneus relatief prominent. Hierdoor kan een harde knobbel aan de achter-bovenzijde van de hiel zichtbaar of voelbaar zijn.

Deze botvorm wordt ook aangeduid als:

Haglundse exostose;
Haglund-deformiteit;
Haglund’s deformity;
Haglundse hiel.

De term exostose suggereert dat er nieuw bot is aangegroeid. In werkelijkheid gaat het vaak vooral om de vorm en prominentie van het bestaande hielbeen.

Is een Haglundse deformiteit altijd pijnlijk?

Nee.

Een prominente achterzijde van het hielbeen kan aanwezig zijn zonder klachten.

Daarom mag een Haglundse vorm op een röntgenfoto niet automatisch als verklaring voor hielpijn worden gezien.

Bij patiënten met klachten moet ook worden gekeken naar de omliggende structuren.

Vooral de:

achillespees;
aanhechting van de achillespees;
retrocalcaneale slijmbeurs;
oppervlakkige weefsels tussen huid en schoen

kunnen bijdragen aan de pijn.

Wat is het Haglund-syndroom?

De term Haglund-syndroom wordt gebruikt wanneer meerdere problemen rond de achterzijde van de hiel samen voorkomen.

Daarbij kan sprake zijn van een combinatie van:

prominente posterosuperieure calcaneus;
insertionele achillespeestendinopathie;
retrocalcaneale bursitis.

Het is daarom belangrijk niet alleen naar de botknobbel te kijken.

De behandeling hangt af van welke structuur daadwerkelijk klachten geeft.

Haglund en de achillespees

De achillespees hecht aan op de achterzijde van het hielbeen.

Wanneer de pijn zich bevindt binnen ongeveer de eerste 2 centimeter van deze aanhechting, kan sprake zijn van insertionele achillespeestendinopathie.

Mogelijke klachten zijn:

pijn op de aanhechting;
ochtendstijfheid;
pijn bij wandelen of hardlopen;
pijn bij kuitheffingen;
lokale verdikking.

Een Haglundse botvorm kan tegelijkertijd aanwezig zijn, maar dat betekent niet dat deze automatisch de belangrijkste oorzaak van de peesklachten is.

Haglund en slijmbeursontsteking

Tussen de achillespees en het hielbeen bevindt zich een slijmbeurs: de retrocalcaneale bursa.

Deze kan geïrriteerd en gezwollen raken.

Dit wordt retrocalcaneale bursitis genoemd.

Daarbij kan pijn ontstaan:

diep voor de achillespees;
aan de achterzijde van de hiel;
bij druk;
tijdens lopen;
bij bepaalde schoenen.

Ook oppervlakkige druk van een harde hielkap kan pijn en zwelling geven rondom de huid en zachte weefsels achter de hiel.

Symptomen van Haglundse klachten

Mogelijke symptomen zijn:

harde knobbel achter op de hiel;
pijn bij het dragen van schoenen;
drukgevoeligheid;
roodheid door wrijving;
zwelling;
pijn tijdens wandelen;
pijn tijdens hardlopen;
pijn bij kuitheffingen;
ochtendstijfheid.

De precieze klachten hangen af van welke structuren betrokken zijn.

Waardoor ontstaat een Haglundse deformiteit?

De precieze ontwikkeling is niet terug te brengen tot één oorzaak.

De vorm van het hielbeen wordt mede bepaald door individuele anatomie.

Factoren zoals voetvorm en stand kunnen samenhangen met de vorm van het hielbeen, maar geen enkele factor verklaart alle Haglundse deformiteiten.

Het is daarom niet correct om te stellen dat harde schoenen de botgroei veroorzaken.

Schoenen kunnen wel een bestaande prominente hiel mechanisch irriteren.

Zijn harde schoenen de oorzaak?

Niet van de botvorm zelf.

Een harde hielkap kan wel direct druk geven tegen een prominente hiel.

Hierdoor kunnen klachten toenemen.

Dit komt bijvoorbeeld voor bij:

nette schoenen;
stevige werkschoenen;
schaatsen;
skischoenen;
voetbalschoenen;
andere schoenen met een stijve hielconstructie.

Aanpassing van schoeisel kan daarom onderdeel zijn van de behandeling.

Heeft een hoge voetboog ermee te maken?

Een hoge voetboog wordt regelmatig genoemd als mogelijke anatomische factor bij Haglundse klachten.

Het verband is echter niet zo eenvoudig dat iemand met een holle voet automatisch Haglund krijgt.

Ook andere kenmerken van de achtervoet en calcaneus kunnen een rol spelen.

Daarom wordt de voetvorm alleen behandeld wanneer deze daadwerkelijk relevant lijkt voor de klachten.

Fysiotherapie bij Haglundse klachten

Fysiotherapie kan vooral zinvol zijn wanneer naast de botprominentie ook de achillespees of algemene belastbaarheid van voet en enkel een rol speelt.

De behandeling kan bestaan uit:

uitleg over de klacht;
schoenadvies;
aanpassen van belasting;
progressieve kuittraining;
verbeteren van voet- en enkelkracht;
opbouw van wandelen en hardlopen;
terugkeer naar sport.

De fysiotherapeut kan de botvorm zelf niet met oefeningen laten verdwijnen.

Het doel is vooral om de omliggende structuren minder gevoelig en beter belastbaar te maken.

Veelgestelde vragen over Haglundse exostose

Wat is een Haglundse exostose?

Is een Haglundse hiel altijd pijnlijk?

Kan de botknobbel verdwijnen met fysiotherapie?

Welke schoenen zijn geschikt?

Moet Haglund altijd geopereerd worden?

Welke oefeningen helpen?

Pijn door een Haglundse hiel?

Heeft u pijn, zwelling of gevoeligheid aan de achterzijde van uw hiel, bijvoorbeeld tijdens wandelen, hardlopen of door druk van schoenen? Onze fysiotherapeuten onderzoeken of vooral de achillespees, omliggende weefsels of de Haglundse hielvorm een rol speelt.

Vervolgens werken we waar passend aan schoen- en belastingaanpassingen, kuitkracht en een geleidelijke terugkeer naar wandelen, hardlopen en sport.

Plan een afspraak bij B&B Healthcare

Afspraak maken

Over de auteur

Sander Brok

Oprichter / sportfysiotherapeut BIG-nummer: 89912872204

Sander Brok is afgestudeerd sportfysiotherapeut en tevens eigenaar van B&B Healthcare. Zijn interesse ligt breed in de zorg. Bekijk profiel