Tekst

Lettertype

Inhoudsopgave Toon

Ziekte van Kienböck

Heeft u langdurige pijn midden op de rugzijde van uw pols, minder kracht en een stijvere pols zonder duidelijke verklaring? In zeldzame gevallen kan er sprake zijn van de ziekte van Kienböck.

Bij deze aandoening raakt de bloedvoorziening van het os lunatum, ook wel het maanvormig bot genoemd, verstoord. Hierdoor kan het bot verzwakken en uiteindelijk gedeeltelijk inzakken.

De ziekte van Kienböck is zeldzaam en vraagt om medische diagnostiek. De behandeling hangt sterk af van het stadium waarin de aandoening zich bevindt.

Wat is de ziekte van Kienböck?

De pols bestaat uit acht kleine handwortelbeentjes.

Eén daarvan is het os lunatum. Dit bot ligt centraal in de pols en speelt een belangrijke rol bij het bewegen en belasten van de hand.

Bij de ziekte van Kienböck krijgt het os lunatum onvoldoende bloed aangevoerd. Hierdoor kan botweefsel beschadigd raken of afsterven. Dit wordt avasculaire necrose of osteonecrose genoemd.

Wanneer het bot verder verzwakt kan het:

harder en dichter worden;
barstjes ontwikkelen;
van vorm veranderen;
gedeeltelijk inzakken.

In een verder gevorderd stadium kan hierdoor ook de stand en belasting van andere handwortelbeentjes veranderen en kan artrose in de pols ontstaan.

Symptomen van de ziekte van Kienböck

De klachten kunnen sterk verschillen.

Veelvoorkomende symptomen zijn:

pijn midden op de rugzijde van de pols;
een zeurende of diepe polspijn;
drukpijn over het os lunatum;
stijfheid;
verminderde beweeglijkheid;
zwelling;
minder grijpkracht;
pijn tijdens steunen;
meer klachten bij lichamelijk werk of sport.

De pijn kan aanvankelijk vooral tijdens belasting optreden.

Naarmate de aandoening vordert kunnen klachten ook tijdens lichtere dagelijkse activiteiten aanwezig zijn.

Hoe ontstaat de ziekte van Kienböck?

De precieze oorzaak is niet bekend.

Waarschijnlijk ontstaat de aandoening door een combinatie van factoren die invloed hebben op de bloedvoorziening en belasting van het os lunatum.

Mogelijke factoren zijn:

anatomische verschillen in de bloedvoorziening;
de vorm van het os lunatum;
verschillen in de lengte van spaakbeen en ellepijp;
eerdere beschadiging van de pols;
herhaalde mechanische belasting.

Bij sommige mensen met Kienböck is de ulna relatief korter dan de radius. Dit wordt negatieve ulnaire variantie genoemd.

Hierdoor kan de belasting op het os lunatum anders verdeeld worden. Niet iedereen met een korte ulna krijgt echter Kienböck en ook niet iedereen met Kienböck heeft deze anatomische variant.

Er bestaat dus niet één duidelijke oorzaak.

Hoe wordt de ziekte van Kienböck vastgesteld?

De diagnose wordt gesteld door een arts, meestal met behulp van lichamelijk onderzoek en beeldvorming.

Tijdens het onderzoek wordt bijvoorbeeld gekeken naar:

plaats van de pijn;
drukgevoeligheid;
bewegingsvrijheid;
grijpkracht;
zwelling;
activiteiten die klachten veroorzaken.

Omdat verschillende polsaandoeningen vergelijkbare klachten kunnen geven, is beeldvorming belangrijk om de diagnose te bevestigen.

Röntgenfoto bij Kienböck

Een röntgenfoto kan veranderingen van het os lunatum laten zien.

In een vroeg stadium kan de röntgenfoto echter nog volledig normaal zijn.

In latere fases kunnen bijvoorbeeld zichtbaar worden:

verdichting van het bot;
verandering van vorm;
inzakken van het os lunatum;
veranderde stand van andere handwortelbeentjes;
artrose.

Een normale röntgenfoto sluit een vroege ziekte van Kienböck daarom niet altijd uit.

MRI bij de ziekte van Kienböck

Een MRI-scan is vooral belangrijk wanneer de ziekte in een vroeg stadium wordt vermoed.

Hiermee kunnen veranderingen in het bot worden gezien voordat deze op een gewone röntgenfoto zichtbaar zijn.

Een MRI kan informatie geven over:

conditie van het os lunatum;
beenmergveranderingen;
bloedvoorziening;
omliggende structuren.

MRI speelt daarom vooral bij vroege of onduidelijke gevallen een belangrijke rol.

CT-scan

Een CT-scan laat de botstructuur zeer gedetailleerd zien.

Hiermee kan onder andere worden beoordeeld:

of het os lunatum barstjes heeft;
hoeveel bot is ingezakt;
hoe intact de buitenzijde van het bot nog is;
hoe de handwortelbeentjes ten opzichte van elkaar staan.

Deze informatie kan belangrijk zijn bij het bepalen welke behandeling nog mogelijk is.

Stadia van de ziekte van Kienböck

De ziekte wordt vaak ingedeeld volgens de Lichtman-classificatie.

Globaal verloopt deze van stadium I tot IV.

Stadium I

De röntgenfoto is vaak nog normaal, maar op MRI zijn al veranderingen in het os lunatum zichtbaar.

Stadium II

Het bot is op röntgenbeelden duidelijk veranderd en vaak dichter geworden, maar het os lunatum is nog niet duidelijk ingezakt.

Stadium III

Het os lunatum begint zijn vorm en hoogte te verliezen.

In een verder gevorderd stadium kunnen ook andere handwortelbeentjes van positie veranderen.

Stadium IV

Naast ernstige veranderingen van het os lunatum is artrose in omliggende polsgewrichten ontstaan.

Deze indeling helpt de handchirurg bij het kiezen van een behandeling, maar het röntgenstadium bepaalt niet alleen hoeveel klachten iemand heeft.

Handtherapie bij de ziekte van Kienböck

Handtherapie kan de beschadigde bloedvoorziening van het os lunatum niet herstellen.

De therapie heeft daarom een ondersteunende rol.

Bij een conservatieve behandeling kan de handtherapeut bijvoorbeeld helpen met:

advies over dagelijkse belasting;
een passende polsspalk;
behouden van functie van vingers en hand;
voorkomen van onnodige stijfheid;
aanpassen van werk of sport.

Na een operatie speelt handtherapie vaak een belangrijkere rol.

Veelgestelde vragen over de ziekte van Kienböck

Wat is de ziekte van Kienböck?

Waar zit de pijn bij Kienböck?

Is Kienböck hetzelfde als artrose?

Is Kienböck zichtbaar op een röntgenfoto?

Moet Kienböck altijd geopereerd worden?

Kan fysiotherapie Kienböck genezen?

Herstellen van polsfunctie bij de ziekte van Kienböck?

Is bij u medisch de ziekte van Kienböck vastgesteld en heeft u moeite met bewegen, kracht of dagelijkse belasting? Onze handtherapeuten kunnen u ondersteunen bij het behouden of herstellen van uw hand- en polsfunctie en bij de revalidatie na een operatie.

Heeft u onverklaarde aanhoudende polspijn en vermoedt u de ziekte van Kienböck? Laat de pols dan eerst medisch beoordelen en zo nodig met röntgenfoto, MRI of CT onderzoeken.

Plan een afspraak bij B&B Healthcare

Afspraak maken

Over de auteur

Wouter van Beek

Oprichter / fysiotherapeut

Wouter van Beek is afgestudeerd sportfysiotherapeut en oprichter van fysiotherapiepraktijk B&B Healthcare. Bekijk profiel